Ομιλία Υπουργού Εσωτερικών, κ. Ιωάννου Εκδήλωση ΡΙΚ για παρουσίαση ντοκιμαντέρ «Στην Προσφυγιά»

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ Π.Ε.Π.

Ομιλία Υπουργού Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνου Ιωάννου στην εκδήλωση παρουσίασης του ντοκιμαντέρ «Στην προσφυγιά» που συνδιοργανώνουν η Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων και το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου

Αίθουσα Εκδηλώσεων Αρχείου ΡΙΚ , «Τάσσος Παπαδόπουλος»

(Αγλαντζιά, 17/02/2026)

Αγαπητέ Γιώργο (Γιώργος Λυσανδρίδης, Πρόεδρος Παγκύπριας Ένωσης Προσφύγων), Φίλες και φίλοι μέλη της Παγκύπριας Ένωσης Προσφύγων,
Αγαπητά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΡΙΚ, Φίλε Θανάση (Θανάσης Τσώκος, Γενικός Διευθυντής ΡΙΚ),
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Κυρίες και κύριοι,

Είναι με ιδιαίτερη συγκίνηση που παρευρίσκομαι απόψε σε αυτήν την ξεχωριστή εκδήλωση, την οποία συνδιοργανώνουν το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου και η Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων, για την παρουσίαση του ντοκιμαντέρ «Στην Προσφυγιά».

Μιας παραγωγής που δεν καταγράφει απλώς γεγονότα, αλλά αναδεικνύει βιώματα, φωτίζει μνήμες και, πάνω από όλα, δίνει φωνή σε ανθρώπους που βίωσαν τον ξεριζωμό, την απώλεια και που εδώ και πέραν των πέντε δεκαετιών δίνουν τον αγώνα για αξιοπρέπεια και επιβίωση.

Η προσφυγιά στην Κύπρο παραμένει, δυστυχώς, μια διαρκώς παρούσα πραγματικότητα, βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μας συνείδηση που μας καθορίζει ως λαό για 52 χρόνια. Από τα αντίσκηνα και τους πρόχειρους καταυλισμούς των πρώτων μηνών μετά την τουρκική εισβολή του 1974, μέχρι τους προσφυγικούς οικισμούς που δημιουργήθηκαν ως προσωρινή λύση μέχρι την επιστροφή στις πατρογονικές μας εστίες, αυτή η πορεία αυτή αποτελεί μαρτυρία αντοχής και συλλογικής δύναμης.
Σταθερός συμπαραστάτης των εκτοπισθέντων από τα δύσκολα εκείνα χρόνια μετά τον βίαιο διωγμό μέχρι σήμερα, υπήρξε η Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων. Ο καθοριστικός της ρόλος στη στήριξη των προσφύγων και στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους αποτυπώνεται και αναδεικνύεται στο ντοκιμαντέρ «Στην προσφυγιά», που παρουσιάζεται στη σημερινή εκδήλωση.

Θα ήθελα να συγχαρώ θερμά όλους τους συντελεστές του ντοκιμαντέρ, ιδιαίτερα τη δημοσιογράφο Αίμιλη Μιχαήλ και την ομάδα της για την εμπεριστατωμένη έρευνα και την ιστορική καταγραφή των πτυχών του προσφυγικού δράματος. Αξιοποιώντας το σπάνιο αρχειακό υλικό του ΡΙΚ και μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της εποχής, η παραγωγή παρουσιάζει με ευαισθησία και σεβασμό το δράμα που βίωσε και εξακολουθεί βιώνει ο κυπριακός λαός.

Θέλω, επίσης, να αναφερθώ ιδιαίτερα στα πρώην στελέχη της Παγκύπριας Ένωσης Προσφύγων που τιμώνται απόψε και να μεταφέρω τον σεβασμό της Πολιτείας για το έργο που επιτέλεσαν όλα αυτά τα χρόνια. Ειλικρινείς ευχαριστίες εκφράζω σε όλους τους ανθρώπους που αφιέρωσαν χρόνο και κόπο για τη στήριξη χιλιάδων συμπατριωτών μας.

Κυρίες και κύριοι,

Συμπληρώνονται φέτος 52 χρόνια από τα γεγονότα που σημάδεψαν με τον πιο βάναυσο τρόπο τον λαό και τον τόπο μας. Πενήντα-δύο χρόνια από τον βίαιο ξεριζωμό των χιλιάδων προσφύγων από τα σπίτια και τις περιουσίες τους. Ως Πολιτεία, έχουμε καθήκον να στεκόμαστε δίπλα τους, με πράξεις και ουσιαστικές πολιτικές στήριξης.
Στο Υπουργείο Εσωτερικών εργαζόμαστε συστηματικά και μεθοδικά για τη βελτίωση των πολιτικών μας που απευθύνονται στους εκτοπισθέντες συμπολίτες μας. Σε συνεργασία με την Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων και την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, υλοποιούμε συγκεκριμένες πολιτικές, με στόχο την αξιοκρατική και ίση μεταχείριση του προσφυγικού κόσμου, ιδιαίτερα σε σχέση με την κάλυψη των στεγαστικών τους αναγκών. Ενδεικτικά, ανάμεσα σε άλλα:

• Υλοποιήσαμε το Σχέδιο «κτίΖΩ» ήδη από τον πρώτο μήνα ανάληψης της διακυβέρνησης του τόπου, που έχει σαν πρώτιστο στόχο την αξιοπρεπή και ασφαλή διαβίωση των προσφύγων που διαμένουν στις πολυκατοικίες στους κυβερνητικούς οικισμούς στέγασης εκτοπισθέντων. Με ικανοποίηση αναμένουμε την παράδοση των πρώτων δύο νέων πολυκατοικιών εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026.
• Συνεχίζουμε μέσω του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως την εφαρμογή των προγραμμάτων συντήρησης και αναβάθμισης των κατοικιών στους προσφυγικούς οικισμούς.
• Προχωρήσαμε σε ριζική μεταρρύθμιση του τρόπου διαχείρισης και διάθεσης των τουρκοκυπριακών περιουσιών, με ελέγχους, ειδικά Σχέδια Δράσης, αναπροσαρμογή της τιμολογιακής πολιτικής και νομοθετικές αλλαγές που έχουν ως σκοπό τον εκσυγχρονισμό και την εξυγίανση του μηχανισμού και, πρωτίστως, τη διασφάλιση της ισονομίας, της αξιοκρατίας και της διαφάνειας ανάμεσα στους εκτοπισθέντες. 
• Προβήκαμε σε σημαντικές αλλαγές στα στεγαστικά σχέδια που εφαρμόζει η Υπηρεσία Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων, με στόχο την βελτίωση και την αναβάθμισή τους, έτσι ώστε να επωφελούνται από αυτά περισσότεροι δικαιούχοι. Χαρακτηριστικά να αναφέρω ότι την τριετία 2023-2025 εγκρίθηκαν συνολικά 5.725 αιτήσεις για τα στεγαστικά σχέδια της Υπηρεσίας και παραχωρήθηκε συνολική οικονομική ενίσχυση ύψους €148,6 εκατομμυρίων.
• Εφαρμόζεται από φέτος η αύξηση του ανώτατου ορίου οικονομικής ενίσχυσης κατά 20% για εκτοπισθέντες αιτητές των Στεγαστικών Σχεδίων Αναζωογόνησης Ορεινών, Ακριτικών και Μειονεκτικών Περιοχών και Περιοχών της Υπαίθρου.
   Μόλις την περασμένη Παρασκευή, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την παραχώρηση του δικαιώματος του εκλέγειν στους εκ μητρογονίας εκτοπισθέντες και στον τόπο εκτοπισμού τους για τις Εκλογές Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αποκαθιστώντας έτσι μια στρέβλωση που υπήρχε σε σχέση με τους εκ πατρογονίας εκτοπισθέντες.

Φίλες και φίλοι,

Οι ενέργειες που απαρίθμησα επιγραμματικά είναι ενδεικτικές της πολιτικής βούλησης της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη για ουσιαστική στήριξη των εκτοπισθέντων συμπατριωτών μας. Την ίδια ώρα, γνωρίζουμε πως η πραγματική δικαίωση των προσφύγων μας θα έρθει μόνο μέσα από τη συνολική επίλυση του Κυπριακού.

Με τελικό στόχο την επανένωση της πατρίδας μας και του λαού, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εργάζεται σταθερά, μεθοδικά και με συγκεκριμένες και στοχευμένες προτάσεις για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Δικαίου. Ο στόχος μας παραμένει ένας και ξεκάθαρος: η εξεύρεση μιας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης, που θα επανενώνει τον τόπο και τον λαό, θα διασφαλίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες όλων των νόμιμων Κυπρίων πολιτών και θα δημιουργεί συνθήκες ασφάλειας, σταθερότητας και προόδου για τις επόμενες γενιές Κυπρίων. Μια λύση που θα αποκαθιστά τα δικαιώματα του προσφυγικού κόσμου και θα επιτρέπει την επιστροφή τους στις πατρογονικές τους εστίες.

Κυρίες και κύριοι,

Η μνήμη δεν είναι απλώς αναπόληση. Είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας, ευθύνη και δέσμευση απέναντι στις επόμενες γενιές. Το ντοκιμαντέρ «Στην Προσφυγιά» αποτελεί πολύτιμη συμβολή στη διατήρηση της ιστορικής αλήθειας και στην ενδυνάμωση της συλλογικής μας συνείδησης.

Κλείνοντας, θα ήθελα να συγχαρώ θερμά το ΡΙΚ, την Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων και όλους τους συντελεστές της αποψινής εκδήλωσης. Η πρωτοβουλία αυτή μας υπενθυμίζει ότι όσο θυμόμαστε, όσο καταγράφουμε και όσο μεταφέρουμε τις ιστορίες της προσφυγιάς, τόσο κρατάμε ζωντανή την ελπίδα για επιστροφή, απελευθέρωση και ειρήνη.

Σας ευχαριστώ.