Χαιρετισμός Προέδρου ΠΕΠ Γ. Λυσανδρίδη Εκδήλωση ΡΙΚ για παρουσίαση ντοκιμαντέρ «Στην Προσφυγιά»

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ Π.Ε.Π.

­Χαιρετισμός Προέδρου ΠΕΠ Γ. Λυσανδρίδη

Εκδήλωση ΡΙΚ για παρουσίαση ντοκιμαντέρ

«Στην Προσφυγιά»

Αίθουσα Εκδηλώσεων Αρχείου ΡΙΚ , «Τάσσος Παπαδόπουλος»

(Αγλαντζιά, 17/02/2026)

Με ιδιαίτερη συγκίνηση, σας καλωσορίζω σε αυτή τη λιτή εκδήλωση για την παρουσίαση του ντοκιμαντέρ με τίτλο «Στην Προσφυγιά». Ένα ντοκιμαντέρ που προέκυψε με αφορμή την αφυπηρέτηση του Λειτουργού της ΠΕΠ και διαχρονικού συνεργάτη του ΡΙΚ κ. Παντελή Κλείτου, ο οποίος υπηρέτησε την ΠΕΠ από τον Οκτώβριο του 1979 μέχρι το Μάρτιο του 2025.  

Η εισήγηση μας για αξιοποίηση και καταγραφή των βιωμάτων και των εμπειριών του αγαπητού Παντελή, εδράστηκε στην 45χρονη παρουσία του στην ΠΕΠ.

Στα 51 πλέον χρόνια ύπαρξης της, ο Παντελής δεν βίωσε, μόνο τα 5 πρώτα χρόνια μετά την εισβολή, που ομολογουμένως ήταν και τα πιο δύσκολα αλλά ίσως και τα πιο ουσιαστικά σε σχέση με το μέγεθος της υποστήριξης και το πεδίο δράσης της ΠΕΠ.

Για εκείνα όμως τα χρόνια, αισθανόμαστε τυχεροί που μαζί μας βρίσκονται άτομα όπως ο κ. Χριστάκης Πασχάλη και τα οποία μπορούν να συμβάλουν, και έχουν συμβάλει, στην καταγραφή της ιστορίας της Ένωσης.

Η ανταπόκριση του ΡΙΚ και του αγαπητού φίλου Γεν.Διευθ. κ. Θανάση Τσόκκου στην εισήγηση μας, ήταν άμεση και έτσι, μαζί με την δημοσιογράφο κα. Αίμιλη Μιχαήλ, την οποία ευχαριστώ, καταρτίστηκε ένα πλάνο με προσωπικές συνεντεύξεις από άτομα που υπηρέτησαν την ΠΕΠ για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Σίγουρα στην πορεία αυτή υπήρξαν και πολλά άλλα μέλη του προσωπικού ή της Εκτελεστικής Γραμματείας που συνέδραμαν ουσιαστικά και υπηρέτησαν ποικιλοτρόπως τον προσφυγικό κόσμο. Κάποιοι επέλεξαν να παραμείνουν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, κάποιοι δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθούν για λόγους υγείας ενώ κάποιοι άλλοι δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή. Θα ήταν ιδανικό όμως αν στο επόμενο διάστημα καταστεί εφικτή η ετοιμασία και έκδοση ενός λευκώματος με περισσότερες αφηγήσεις και πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

Στο σημείο αυτό, να μου επιτρέψετε να ευχαριστήσω ιδιαίτερα αυτούς που μοιράστηκαν μαζί μας τα βιώματα και τα συναισθήματα τους, και που οι μαρτυρίες τους αποτελούν σημαντικό μέρος της ιστορίας της ΠΕΠ.

Πρόκειται για τους κ. Χριστάκη Πασχάλη, ο οποίος υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της ΠΕΠ, την κα. Έλλη Λεπτού, τον κ. Κυριάκο Κορινό, την κα. Αλεξάνδρα Χρίστου, τον κ. Άθω Ελευθερίου και τον κ. Παντελή Κλείτου. Να ευχαριστήσω επιπρόσθετα τα πρώην μέλη της Εκτελεστικής  Γραμματείας, κ. Κυριάκο Τρύφωνος, κ. Μάριο Κύρου, κ. Κυριάκο Έλληνα, κ. Πέτρο Κουλέρμο και κ. Στέλιο Στυλιανού, καθώς και τις κυρίες Αλεξάνδρα Χρίστου και Έλλη Λεπτού που τιμούμε σήμερα για την υπηρεσία τους στην Εκτελεστική Γραμματεία της ΠΕΠ, σε συνέχεια αντίστοιχης ενέργειας στην οποία προβήκαμε στις αρχές του 2024.

Η αρχειακή έρευνα, η λήψη συνεντεύξεων και ειδικότερα η καταγραφή, η παραγωγή και  η προβολή ενός τέτοιου ντοκιμαντέρ, δεν αποτελούν απλά και  μόνο μια ιστορική αναδρομή, αλλά πράξη αντίστασης στη λήθη και επιμονή για άσβεστη μνήμη. Η προσφυγιά δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, είναι βίωμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Είναι υπενθύμιση ότι η κατοχή συνεχίζεται 52 χρονιά μετά και ότι η λύση του Κυπριακού παραμένει πρωταρχικό ζητούμενο.

Έχουμε χρέος, ιδιαίτερα απέναντι στους νέους της Κύπρου μας, να τους μεταλαμπαδεύσουμε τον πόθο για λύση και επιστροφή. Και όπως έγραψε και ο γνωστός συγγραφέας και φιλόλογος Κώστας Κατσώνης, τον οποίο χάσαμε πριν λίγες μέρες, «οι θύμησες είναι για μας ένα καθημερινό επισκεπτήριο ψυχής, μια ανοιχτή πληγή που αιμορραγεί, 50 τόσα χρόνια, χρόνια πέτρινα, χρόνια κατοχικά και δίσεκτα. Βρύση ανοικτή η θύμηση τους, που ποτέ δεν στερεύει, που γίνεται πόνος, γίνεται στίχος, γίνεται τραγούδι, προσδοκία, ελπίδα και προσμονή».

Σε ότι αφορά στο λειτουργικό κομμάτι, και ενόσω συνεχίζεται η τουρκική εισβολή και η παράνομη κατοχή, σημαντική προτεραιότητα της Παγκύπριας Ένωσης Προσφύγων, μεταξύ άλλων, είναι η παροχή της απαιτούμενης στήριξης και καθοδήγησης στην υποβολή αιτημάτων και η διεκδίκηση παροχών από τους δικαιούχους εκτοπισθέντες.

Τα μέλη των εκάστοτε συμβουλίων της ΠΕΠ, διαχρονικά και μέσα από προσωπικές διασυνδέσεις και γνωριμίες, κατέβαλλαν και συνεχίζουν να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για την επίτευξη των σκοπών της και κυρίως για την υποβοήθηση των προσφύγων στα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Όμως, η προάσπιση των δικαιωμάτων των προσφύγων  και η προώθηση των προβλημάτων προς επίλυση, πρέπει να διεκπεραιώνεται μέσα από αναβαθμισμένο θεσμικό πλαίσιο και φωνή, έτσι που να επιτρέπει στην ΠΕΠ να ενισχύει τις παραμέτρους και τους τρόπους επίλυσης των ζητημάτων που ακόμη υφίστανται. 

Στο δικό μας εύρος ευθύνης και νομοτεχνικών δυνατοτήτων, πέραν από αλλαγές στην οργανωτική δομή και τη στελέχωση, προχωρήσαμε σε ριζικές αναπροσαρμογές στον Προϋπολογισμό ώστε τα διαθέσιμα κονδύλια να εξυπηρετούν συγκεκριμένους στόχους ενώ παράλληλα έχουμε συστήσει 10 θεματικές Επιτροπές, των οποίων η δράση βρίσκεται σε εξέλιξη και σύντομα θα παρουσιαστούν και τα πρώτα αποτελέσματα.

Επιπρόσθετα, πιστεύω πως η ΠΕΠ, θα έπρεπε ιδανικά, με συνοπτικές και διαφανείς διαδικασίες, να μπορεί να υποστηρίζει οικονομικά μέχρι ενός καθορισμένου ποσού αλλά και τεχνικά, με αγορά υπηρεσιών ή με άλλους μηχανισμούς, την ταχύτερη και πιο άμεση επιδιόρθωση καίριων προβλημάτων που εντοπίζονται σε σπίτια προσφύγων. Οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται σε τέτοια ζητήματα, δημιουργούν την εντύπωση ότι ο προσφυγικός κόσμος τυγχάνει σκοπίμως υποδιαίστερης αντιμετώπισης και μεταχείρισης.

Κλείνοντας, θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μας ευχαριστίες σε όλους όσοι συνέβαλαν για την ολοκλήρωση της παραγωγής αλλά και την πραγματοποίηση της σημερινής εκδήλωσης.  Ευχαριστούμε ξανά το Δ.Σ, τον Γ.Δ. και το προσωπικό του ΡΙΚ για τη διαρκή τους στήριξη και την προβολή των δράσεων της ΠΕΠ αλλά και για τη συνεχή συνεισφορά του Ιδρύματος στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης του τόπου μας.

Ευχαριστούμε επίσης όλους εσάς που μας τιμάτε με την παρουσία σας, ειδικά τον Υπουργό Εσωτερικών, τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, τους Διευθυντές Τμημάτων και Υπηρεσιών όπως και τους λειτουργούς σας. Είστε οι στενοί μας συνεργάτες και θεωρώ ότι μέσα από την αγαστή, αμφίδρομη και συνεχή επικοινωνία μας προωθούμε αρκετές λύσεις στα καθημερινά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι εκτοπισθέντες μας. Περιθώρια βελτίωσης υπάρχουν, και να είστε σίγουροι πως ως ΠΕΠ θα τα διεκδικήσουμε.

Σας ευχαριστώ.